Úr bréfi til Skipulagsfulltrúa Reykjavíkur:

Menningarminjar í Slippnum
Á því tæpa ári sem Slippabankinn var opinn og aðgengilegur í Slippfélagshúsinu bárust honum innlegg frá borgarbúum og ferðamönnum sem áttu leið hjá. Sjá fylgiskjal með úrvali innleggsnótna. Segja má að þeir sem lögðu inn í bankann hafi margir haft taugar til svæðisins eða heillast af því við fyrstu kynni. Innleggsnótunum má skipta í þrennt: (1) Persónulegar upplifanir og minningarbrot úr Slippnum, (2) Fagurfræðilegar og draumkenndar lýsingar tengdar Slippnum (3) Skoðanir á skipulagsmálum í Slippnum.

Almennt má segja að hátíðin og innleggin gefi óyggjandi í skyn að Slippurinn skipar veglegan sess í huga þeirra sem til þekkja – og býr yfir einstökum gæðum sem okkur finnst að eigi að líta til við gerð deiliskipulagsins.
Í tillögunni kemur fram að “Samkvæmt athugun Árbæjarsafns-Minjasafns Reykjavíkur eru engar sýnilegar fornminjar á skipulagssvæðinu” (gr. 1.6.). Vissulega eru ekki leifar frá söguöld í Slippnum engu að síður er hægt að leggja mismunandi skilning í það hvað séu fornminjar.
Jafnframt má færa að því rök, að Slippurinn sé með markverðustu svæðum Reykjavíkur og landsins alls með tilliti til atvinnusögu þjóðarinnar, en eins og segir í formálanum hefur þar verið Slippastarfsami samfleytt í tæpa öld. – Þar af leiðandi teljum við mjög brýnt að taka tillit til menningarminja á svæðinu við gerð deiliskipulagsins. Svæðið allt er lifandi saga sem hægt er að ganga um og inn í. Spurningin er hvernig hægt sé að halda áfram að ganga inn í þessa sögu þrátt fyrir fyrirhugaðar breytingar á svæðinu og án þess að gefa afslátt af þeim markmiðum sem lagt er upp með – að bæta nýtingu svæðisins og búa til blandaða byggð.

Að okkar mati tekur deiliskipulagið ekki nægjanlega tillit til þeirrar sögu og menningarlandslags sem er í Slippnum og þar skortir á að setja fram skipulagðar hugmyndir um hvernig hægt sé að fleyta slippnum áfram í framtíðarskipulaginu. Í tillögunni er ekki hægt að sjá skýra tengingu á milli þess sem er – og þess sem verður: Hvar og hvernig munu vegfarendur finna fyrir því að hér var áður hafnar- og slippastarfsemi; Hvernig munu sérkenni iðnaðartímans skína í gegn? Hvað mun hvetja til komu heimamanna og ferðamanna á svæðið? Það eina sem nefnt er í tillögunni er lýtur að menningarminjum er eftirfarandi: Lagt er til að ein af dráttarbrautum slippfélagsins verði flutt í svonefnda Ægisvör, (gr. 1.3) og “Í svokallaðri Ægisvör sem er í framhaldi Ægisgötu eru sviðsettar minjar slippa sem voru og eru á svæðinu” (gr. 2.6). Í sjálfu sér er það góðra gjalda vert að hafa minjar af slippum í úthugsaðri Ægisvör. Hins vegar er eins og það eigi að koma Slippnum þar fyrir sem hálfgerðu skrauti. Ekki er gert grein fyrir því hlutverki sem dráttarbraut(ir) eiga í samspili við nýbyggingar á svæðinu. Það getur einnig komið spánskt fyrir sjónir að ‘sviðsetja’ þessar minjar, þar sem þær eru lifandi dæmi rétt eins og þær eru. Í því samhengi bendum við á að samkvæmt tillögunni er gert er ráð fyrir að bæta aðgengi að Sjóminjasafninu. Í okkar huga liggur beint við að tengja Sjóminjasafnið og bætta aðkomu með því að undirstrika þær menningarminjar sem eru fyrir hendi í Slippnum. Þar með stæðu þær ekki einungis sem skraut heldur væri sjálfstæð frásögn sem fléttaðist inn í heildina. Jafnframt myndaðist ákveðin heild í frásögninni um iðnaðarsögu svæðisins í stað þess að klippa hana niður í búta eins og virðist vera í sviðsettum minjum á Ægisvör annars vegar og Sjóminjasafninu hins vegar.

Menningarmiðlun í nútímanum gengur ekki aðeins út á að setja fram minningar og sögu í afmörkuðum boxum á söfnum. Frásagnir í formi lifandi listar hefur færst í auknu mæli út af söfnum og inn í umhverfið sjálft. Því þarf ekki að fara inn á safn til að upplifa og læra því borgarrýmið er virkur staður upplifana og frásagna. Hér eru margir möguleikar ónýttir. Við teljum Slippasvæðiðið gefa einstakt tækifæri til að vera lifandi frásögn í borgarlandslaginu í Reykjavík sem eigi að leggja áherslu á í sambandi við þær breytingar á svæðinu sem deiliskipulagið mælir fyrir um.

Við teljum ennfremur að markmiðið að tengja höfnina við miðbæinn og skapa lifandi hafnarbakka muni heppnast betur sé tekið tillti til sérstæðu svæðisins eins og það er nú og hugað verði alvarlega að því hvernig framtíðarbyggð verði eðlilegt framhald af því sem fyrir er.

Allt bréfið... (.doc)
Nokkrar innleggsnótur úr Slippabankanum (.doc)