Vésteinn Ólason: Víggirt borg

Um miðja síðustu öld höfðu skipulagsyfirvöld í Reykjavík fengið þá snjöllu hugmynd að reisa röð háreistra íbúðarblokka norðan Vesturgötu til að betri borgarar í Vesturbænum mættu njóta skjóls fyrir norðanáttinni. Hafist var handa og reist 5 hæða hús sem nú er Vesturgata 50 og 52. Nágranni minn einn heldur því reyndar fram að sá sem þar var að verki hafi bætt einni hæð ofan á það sem leyfi var fyrir og verið látið óátalið. Ef rétt er hefur þar verið á ferð sannkallað athafnafól. Lengra komust þessi áform ekki, en í bók um Vesturbæinn er talað um þessa byggingu sem umhverfisslys. Önnur bygging af svipuðu tagi og etv. ætlað sama hlutverk er Héðinshúsið sem stendur við vestanverðan Seljaveg og teygir sig frá Mýrargötu langleiðina upp að Vesturgötu. Bæði þessi hús gnæfa yfir umhverfið.
Flestir munu telja að Vesturbærinn norðan Hringbrautar hafi nokkurn þokka til að bera. Þar eru víðast 2ja til 3ja hæða einbýlishús, parhús eða raðhús. Við Vesturgötu og norðan hennar má segja að húsin syngi hvert með sínu nefi. Ekki eru þau öll neitt sérstaklega falleg, en hafa þó langflest tekið miklum stakkaskiptum til hins betra á síðustu áratugum. Norðan Landakotshæðar er nokkuð jafn halli til sjávar og af mörgum stöðum blasir Esjan við, Akrafjall og Skarðsheiði, Sundin og jafnvel höfnin sjálf með skipum stórum og smáum. Athafnalífið við höfnina hefur ekki verið íbúum til ama heldur þvert á móti skapað hreyfingu og tilbreytni.
Með breyttum tímum hafa komið upp hugmyndir um að reisa íbúðabyggð meðfram höfninni, þar sem land hefur verið að losna vegna breytinga á atvinnulífi, og fyrir ári síðan voru íbúum kynntar hugmyndir um uppbyggingu Mýrargötusvæðis. Vel var að kynningunni staðið og áhugasamir íbúar tóku hugmyndinni vel og komu eigin viðhorfum á framfæri. Þeir óskuðu m.a. eftir 2ja til 4ra hæða byggingum, ekki mjög stórum og með fjölbreytilegu sniði. Engum virtist detta í hug að endurvekja skjólveggshugmyndina gömlu með nýjum skjólvegg meðfram höfninni. Aðrir hafa nú orðið til þess. Samkvæmt þeim hugmyndum á að framlengja Héðinshúsið til suðurs að Vesturgötu, í sömu hæð, en reisa síðan norðan þess, þar sem nú er verslun Ellingsen, hús sem verði jafnhátt eða hærra. Halda síðan til austurs milli Mýrargötu og hafnarinnar með 6-7 hæða (eftir því hvaðan er komið að) háar byggingar alla leið að Ægisgötu. Með þessum virkisvegg mundi sannarlega nást allmikill árangur í þéttingu byggðar. Nálægt átta tugir íbúa úr allra næsta nágrenni, nær allir sem beðnir voru, mótmæltu þeim hluta þessara áætlana sem nú eru á kynningarstigi fyrir tilskilinn frest.
Í tilefni af þessum áformum skrifaði ég nýlega grein í Morgunblaðið sem ég nefndi “Slys við Mýrargötu?” Orðið slys var illa valið. Slys verða án þess að nokkur hafi tekið um þau ákvörðun. Svokölluð skipulagsslys eru óhæfuverk en ekki slys. Víggirðing um norðanverðan Vesturbæinn væri óhæfuverk og vonandi tekst að koma í veg fyrir það. Til að enginn haldi að hér sé um ýkjur að ræða fylgja skýringarmyndir af vefsíðu Skipulags og byggingasviðs Reykjavíkurborgar.

(Höfundur er prófessor og býr við Nýlendugötu)
Sjá myndir á: skipbygg.is